14. Arapça Dersi Mübalağa-i İsmi Fail
14. Ders نَصَّارٌ
Mübalağa-i İsmi Fail مُبَالَغَة اِسْمِ فَاعِل
Nassar(un) = Mübalaga-i İsmi Fail, ismi failin manasını mübalağa ile (aşkın bir biçimde) ifade eden kelime türü.
Ø Mübalaga-i İsmi Fail nasıl elde edilir?
Fiili mazinin Sondan önceki harfi ile ortancanın arasına bir elif ziyade edilir ve ortanca harf ikilenir. Yani fiili mazi, feale >> fa’âl(ün) kalıbına nakledilerek elde edilir.
Ø Mübalağa-i İsmi Fail nedir?
(Geride görülen) İsmi failin içerdiği manayı aşkın bir biçimde ifade eden sıfat-ı kelimedir.
Ø Diğer bir tabirle: ‘Bir işi aşkın bir biçimde yapma’ kendinde bir özellik olarak sürekli bulunan kişiyi tanımlayan sıfat-isim türü.
Misal:
Cebir (dileğini zorla yaptırma) sıfatı kendisinde devamlı ve aşkın bir biçimde bulunan Allah’a bu sıfatını belirtecek Cebbar(un) ismi verilir.
Şu halde cebera fiil-i mazisinin mübalağa-ı ismi faili: cebbar olmuştur. Halbuki bunun (basit) ismi faili cabir idi.
Misaller: Fili mazi > mübalağa-ı ismi faili
Yaptı: Feale > fa’al(ün) : aşırı yapıcı
Yardım etti: Nasara > nassar(un) : aşırı yardım edici
Yazdı: Ketebe > kettab(ün) : aşırı yazıcı
Örttü: Setere > settar(un) : aşırı örtücü
1.Tembih:
Mübalağa-i İsmi Fail vezni (kalıbı) yalnızca فَعَّالٌ fa’al(ün) değildir.
Faîl(ün) ve feûl(ün) gibi başka kalıpları da vardır. Ancak en yaygını fa’al(ün) olduğu için dersimizde bunu baz aldık.
2. Tembih:
Bu dersimizde geçen mübalağa kelimesi Türkçede anlaşılan mübalağa: gerçeğe aykırı biçimde abartı” anlamında değil, çok fazla, nihayet ederecede, aşkın bir oranda” manasınadır.
3.Tembih:
Mübalağa-i İsmi Fail’e ‘sıfatı müşebbehe’ de denir.
Faîl(ün) فَعِيلٌ ve feûl(ün) فَعُولٌ vezinlerinden gelen Mübalağa-i İsmi Faillere misal:
Faîl(ün) فَعِيلٌ
Rahîm: nihayet derecede acıyan
Kerîm: nihayet derecede ihsan eden
Azîm
Alîm
Kebîr
Elîm
feûl(ün) فَعُولٌ
Gafûr
Raûf
Şekûr
Sabûr
Ketûm
Alıntı
razi olsun ,cok guzel ufuklar actiniz.
